Sperm Sayısı Nedir Neden Azalır: Sperm Sayısını Artırmak İçin Ne Yapmalı?

Sperm Sayısı Nedir Neden Azalır: Sperm Sayısını Artırmak İçin Ne Yapmalı?

sperm sayısı düşüklüğü nedenleri

sperm ve yumurta

Erkeklerin üremesini sağlayan sperm adı verilen hücreler erkeklerin testislerinde üretilir. Testiste spermin üretilmesi için 30 C sıcaklık idealdir. Burada üretilen spermler daha sonra ejekülasyon yani boşalma ile kadınların rahmindeki yumurta ile birleşir. Meni içerisinde bulunan spermlerin sayısının normal kabul edilen değerlerden daha düşük olmasına sperm sayısı düşüklüğü veya tıp dilinde oligospermi adı verilir. Bu kavram genelde ml başına 15 milyondan daha az sperm sayısının olunması durumu için kullanılır. Eğer bir erkeğin menisinde hiç bir sperm hücresine rastlanılamıyor ise bu duruma ise tıp dilinde azospermi adı verilir. Menide bulunan sperm sayısı bir erkeğin çocuk sahibi olabilmesi için son derece önemlidir. Sperm sayısı düşüklüğü veya sperm yokluğu durumunda hastanın uzman bir doktora gidip bunun arkasında yatabilecek olası nedenleri tıbbi tahliller, muayene ve tetkikler ile tespit ettirmesi gerekmektedir. Doktor genelde hastanın tıbbi hikayesini sorar ve bu hikayede, testisleri etkileyebilecek herhangi bir rahatsızlık geçirilip geçirilmediğini araştırır. En iyi tedavi seçeneklerini belirlemek için uzman doktorunuz, kasık bölgesinde herhangi bir ameliyat olup olmadığınızı, çocuklukta inmemiş testis sorununuzun olup olmadığını veya genital bölgede herhangi ciddi bir yaralanma veya enfeksiyon olup olmadığını soracaktır. Elbette sorulması gereken sorular bunlarla sınırlı değildir. Bunun haricinde bir çok etken, sperm sayısı azlığının sebepleri arasında yer alabilir.

Sperm Sayısı Düşüklüğünün Nedenleri Nelerdir?

Ortalama insan günde bir çok kez bu sperm üretebilirken, bazen varikosel gibi bir takım içsel etkenler sperm sayısını düşürebilir. Sigara içimi, uyuşturucu kullanımı, düzensiz veya yetersiz beslenme, diyet ve egzersiz eksikliği gibi dış etkenlerin hepsi de sperm sayısını azaltabilir. Sperm sayısınızı azaltarak etkileyebilecek bazı dış etkenler şunlardır:

  • Isı, normal sperm üretimi üzerinde zararlı etkiye sahiptir. Bu nedenle,  testisler  yumurtalıklarda olduğu gibi vücudun içerisinde değil de skrotumda vücudun dışına yerleştirmiştir. Sıcak su dolu bir küvette sürekli duran bir erkeğin testislerinde sperm üretimini neredeyse tamamen durdurabilir.
  • Obez erkeklerde kısırlık riski daha yüksektir. Özellikle bacak aralarındaki yağ dokularındaki sarkmalar, testislerde sürtünme ve sıcaklık oluşturarak testis ısısını yükseltir ve bu da sperm üretimini olumsuz yönde etkiler.
  • Şoförlük gibi uzun süre oturma gerektiren mesleklerde testis sıcaklığı sürekli olarak yüksek seyredeceği için kısırlık gelişme riski oldukça yüksektir.
  • Çok sık biçimde cinsel ilişkiye girilmesi veya masturbasyon yapılması sperm üretiminin arzu edilen düzeye erişmesine engel olur. Günde 2-3 kez boşalan erkeklerde daha düşük bir sperm sayısı ortaya çıkar. Bu da erkeklerde çocuk sahibi olmada zorluk yani infertile ye neden olur.
  • Günde 20 den fazla sigara içen kişilerin hem sperm sayısı hem de spermlerinin hareketliliği ciddi manada azalır.
  • Aşırı alkol tüketimi de erkeklerde kısırlığa neden olur. Alkolün sperm üretimini ve erkeklik hormonu olan testosteronu azaltıcı etkisi vardır.
  • Özellikle işkolik erkeklerin temel sorunu olan stres ve yorgunluk sperm sayısını azaltır.

Testislerde görülen bir takım viral veya bakteriyel enfeksiyonlar da sperm sayısının azalmasına hatta sperm üretiminin durmasına neden olabilir. Infected semen can also be a cause of infertility. Previously it was believed that mumps could cause sterility in men. Bununla birlikte orkitis adı verilen testis iltihaplarının erkeklerde kısırlığa neden olma ihtimali oldukça zayıftır.

Sperm Sayısını Artırma Tedavisi İçin Sperm Analizi

Bir kişinin sperm sayısının az olup olmadığının tespiti için sperm analizi yapılması gerekir. Buna tıp dilinde semen analizi adı da verilir. Semen (döl, meni,) analizinde ilk olarak doktor spermin bir mililitre veya CC içerisindeki yoğunluğuna bakar.  Burada hem meninin çokluğu hem de birim miktar meni içerisinde sperm yoğunluğu önemlidir. Bir erkekte 2 ml ile 5ml arası meni miktarı normaldir. her bir ml içerisinde 20 milyondan fazla sperm varsa bu normal bir değer olarak kabul edilir. ml de 20 milyondan az ve totalde 40 milyondan düşük sayıdaki sperm, düşük olarak kabul edilir.  Semen analizinde dikkat edilmesi gereken ikinci husus ise spermlerin morfolojisidir. Sperm morfolojisi, semen içerisindeki spermlerin % olarak normal görünenlerin oranına bakılır. Sperm içerisinde %2-4 oranına anormal görünümlü yani imalat hatası defosu olan sperm hücreleri bulunabilir. Bundan daha yüksek oranlar tıbbi açıdan patolojik olarak kabul edilir ve bu durumda sperm morfolojisini bozan nedenlere bakmak lazımdır.  Meni içerisinde normal yapıda ve hareketli sperm sayısı ne kadar yüksekse sperm kalitesi o kadar yüksektir. Yani bir erkeğin fertil yani çocuk yapmaya elverişli olup olmadığının tespitinde hem sperm sayısı hem de sperm kalitesine bakmak gerekir.

Sperm Sayısı Az Olan Erkeğin Çocuğu Olurmu ?

Sperm sayısının düşüklüğünün düzeyi, kişinin çocuk sahibi olma ihtimalini belirler. Örneğin erkekte sperm sayısı ml de 10-20 milyon arası ise bu değer sınır değer kabul edilir. Her ne kadar doğal yollardan eşini hamile bırakma ihtimali düşük ise de bu imkansız değildir. Sperm sayısı 1 milyon civarına düştüğünde bu durumda doğal yollardan çocuk sahibi olmak neredeyse imkansız hale gelir ve yardımcı üreme tekniklerinin devreye girmesi gerekebilir. Bu durumda okurlar çok sayıda soru soruyorlar. Örneğin 5 milyon spermle hamile kalınır mı? 2 milyon spermle hamile kalınır mı gibi… Yukarıda da bahsettiğimiz üzere sperm sayısı üreme kabiliyetinin gerçekleşmesinde kriterlerden birisidir. Sperm hareketliliği ve morfolojisi gibi etkenlerle birlikte değerlendirme yapılması gerekir. Aksi takdirde düşük sperm sayısı olan kişinin çocuğu olmaz gibi bir genelleme asla bilimsel açıdan doğru kabul edilemez.

Muayene sırasında sperm sayısının düşmesine sebep olan ne tür rahatsızlıklar tespit edilebilir?

Her infertil erkek dikkatli muayene edilmelidir. Erkekte dış genital organın muayenesi sırasında çok nadiren sıradışı birşeye rastlarsınız. Ancak, bazen bir veya her iki testis çok küçük veya nadiren yok olabilir. Buna ek olarak, her bir testis te bulunan ve sperm kanalı olarak adlandırabileceğimiz ductus deferensin konjenit (doğuştan) var olmaması gibi teşhisler ortaya çıkabilir.

Üreme kabiliyetini erkeklerde düşüren diğer etkenler ise genelde kimyasal maddelere maruz kalmadan dolayıdır. Bu tür kimyasal maddeler hem sperm sayısını hem de kalitesini olumsuz etkiler. Aşağıdaki ilaçlar erkeklerde kısırlığa ve sperm sayısının azalmasına neden olabilir.

  • Anabolik steroidler
  • Antihipertansifler
  • Allopurinol
  • Eritromisin
  • Kemotrapi
  • Simetidin
  • Kolşisin
  • Siklosporin
  • Dilantin
  • Gentamisin
  • Nitrofurantoin
  • Tetrasiklin

Sperm Düşüklüğü Tedavisi

Sperm sayısı düşük erkekler için tedavi seçenekleri hastalığın nedenine göre değişiklik gösterir. Misal olarak varikosel nedeniyle sperm sayısı düşük olan kişiler için en uygun tedavi seçeneği, cerrahi operasyondur. Genital, üreme, ve boşaltım sisteminde görülen rahatsızlıklardan dolayı oluşan sperm sayısı düşmesini ise bu hastalıkların etkenleri olan mikropları yok edici, antibiyotik tedavisi uygulaması ile sağlayabiliriz. Hormon dengesizlikleri nedeniyle sperm sayısı düşmüş ise bu durumda ilaç ve hormon takviye tedavisi yapılması gerekebilir. Sperm kalitesibi artırmak için ise yardımcı üreme teknolojileri tedavileri ve teknikleri kullanılabilir. Bu tedaviler, tüp bebek, aşılama vb yardımcı tedavilerdir.

Sperm Sayısını Yükseltmek İçin Ne Yapmalı

Sperm sayısını yükseltmek yaşam tarzımızda ve beslenme, uyku vb alışkanlıklarımızda bir takım değişiklikler yaparak ta mümkündür.

 

  • Gece uykusunu tam almak sperm sayısını yükseltir. Uyku apnesi gibi kaliteli uykuya engel olan rahatsızlıkların kesinlikle tedavi edilmesi gerekir. Uyku apnesi olan kişilerde kısırlık ve sperm kalitesizliği sorunlarının daha yaygın görüldüğü bilimsel bir gerçektir.
  • Özellikle testisleri ısıtan dar tayt, kot pantolon gibi giyeceklerden uzak durulmalı ve geniş ferah giysiler tercih edilmelidir.
  • Ilık ve hatta mümkünse soğuk suyla duş ve küvette oturma egzersizleri yapılmalıdır
  • Sigara ve alkolden kat’i surette uzak durulmalıdır.
  • Uzun süreli oturan kişilerin 45-50 dakikada bir ayağa kalkarak 15 dk gezmesi uygun olacaktır. Saatlerce oturan kişilerin testis ısısı anormal ölçüde artar.
  • Stresten uzak durulmalıdır. Stres kişinin üreme kabiliyetlerini doğrudan azaltıcı etkiye sahiptir. Sperm üretiminin vücuttaki sorumlu hormonu olan testosteron, stres düzeyi az kişilerde daha yüksek  oranda salgılanır.
  • Spor  ve egzersiz, erkeklerde kaslanmaya uygun güç sporları testosteronu doğal yoldan artırmak için büyük fayda sağlar.
  • Keçiboynuzu gibi sperm sayısını artıran yiyecekler ile beslenmek gerekir. Ayrıca protein ve aminoasit bakımından zengin besinleri tüketmek gerekir. Unutmayın ki spermin yapıtaşı proteindir.

Yazı hakkında yorum bırakın